Alle kleren werden netjes terug opgehangen. En ik koos een dagdagelijkse broek, een blazer en een topje die ik normaal enkel onder een blouse of trui durf te dragen. Terwijl ik die combinatie net zo mooi en vrouwelijk vind. Ik kies alleen voor mezelf. Voor de kleren waarin ik me goed voel. Voor wat bij mij past. Voor hoe ik mezelf graag zie. Voor de kleren waarin ik me goed voel. Dit is mijn lijf, dat me al 46 jaar draagt. Door mooie dagen en moeilijke momenten. Door veranderingen, onzekerheden en groei. Mijn lijf hoeft niet perfect te zijn om gezien te mogen worden.

Ik heb genoten. Van de fotoshoot. Al vond ik het best héél spannend. Het was buiten mijn comfortzone stappen. Ik wilde mezelf even anders zien. Coby slaagde er snel in om het ijs te breken. Geen druk, geen onnatuurlijk poses. Gewoon hoe ik ben. En ik voelde me vrouw. Niet het buitenbeentje. Niet de labels. Niet het lelijke eendje. Maar gewoon… vrouw. Een vrouw die niet hoefde te verdwijnen in de massa. Ik durfde mezelf letterlijk te tonen. Geen oversized kleurrijke kledij. Geen lagen make-up. Er was geen mogelijkheid om me te verstoppen achter een versie van mezelf waarvan ik denk dat ze beter in het plaatje past. Gewoon een vrouw die er ook mag zijn. En dat klinkt zo simpel, maar voor mij was het dat niet.

Maar enkele uren later zit ik hier met een hoofd en een lijf dat duidelijk zegt dat het genoeg is geweest. Ik kan niet thuiskomen, mijn schoenen uitdoen en denken: dat was leuk en klaar. Dat iets tegelijk zo fijn kan zijn en toch zoveel van mij kan vragen, blijft soms moeilijk te begrijpen. Want er is niets misgegaan. Ik heb geen slechte dag gehad. Integendeel. Het was fijn. Maar ook wat fijn is, vraagt veel. Heel veel. De vele indrukken. De gesprekken met iemand die ik amper ken. De spanning vooraf. Het gevoel tijdens de shoot waar ik niet altijd blijf mee weet. Het mezelf laten zien. Het durven voelen wat het met mijn lijf doet. Het kijken naar mezelf op een manier die ik niet gewoon ben.

Dat maakt een fijne dag soms best ingewikkeld. Want ik heb oprecht genoten en toch kan ik tegelijk helemaal op zijn. Ik kan dankbaar zijn en toch behoefte hebben aan stilte. Ik kan me goed gevoeld hebben en toch moeten huilen. Ik kan iets fantastisch gevonden hebben en daarna uren nodig hebben om weer tot mezelf te komen. Ik kan mijn hoofd niet zomaar uitzetten wanneer de dag voorbij is. Mijn hoofd en lijf blijven nog even doorgaan. Het betekent niet dat ik het liever niet had meegemaakt. Of dat ik ondankbaar ben. Integendeel. Zo’n dagen zijn het absoluut waard om helemaal te voelen. Ik heb alleen wat extra tijd nodig om te verwerken wat er gebeurd is. Ook al was het leuk. Ook al heb ik genoten. Ook al zou ik deze dag zo opnieuw doen. Eén gebeurtenis, één dag verwerken is niet alleen nodig na iets moeilijks. Ook mooie dingen komen binnen en vragen dagenlang sluimert energie. Soms zelfs meer dan ik besef. Vandaag was bijzonder. En vandaag was ook veel. Dat mag allemaal tegelijk bestaan. Ik hoef ook niet te doen alsof het niks met me doet.

Ik mag thuiskomen in mezelf.

Nu hoef ik alleen maar thuis te komen, in mijn lijf.

Els

Ondertussen zijn we vierentwintig jaar verder. We werden mama en papa van drie prachtige dochters. Drie totaal verschillende persoonlijkheden, elk met hun eigen karakter, dromen en gebruiksaanwijzing. We zagen onze thuis veranderen in roet en bakstenen. Een brand nam bijna alles mee. Foto’s, herinneringen, kleine dingen waarvan je pas beseft hoeveel ze betekenen wanneer ze er niet meer zijn. We raakten onderweg soms ook elkaar weleens uit het oog. We begrepen elkaar soms gewoon niet meer. Hij begreep mij niet. Ik begreep hem niet. We hoorden elkaar, maar namen niet altijd de tijd om te luisteren naar elkaar. Ik raakte onderweg vooral mezelf kwijt. Ik wilde een goede mama zijn. Een goede partner. Ik zette mezelf steeds vaker op de laatste plaats. Ik dacht dat het zo hoorde. Zo vaak, dat ik op een dag niet meer wist wie ik eigenlijk was.

Tot mijn lichaam stop zei. Het schreeuwde zo luid dat ik niet langer kon doen alsof ik het niet hoorde. Achteraf bekeken was het broodnodig. En toen kwam er begin dit jaar de diagnose: ADHD en autisme. Het is geen excuus. Niet ‘de verklaring’ waarom we elkaar onderweg soms uit het oog verloren. Maar er vielen puzzelstukjes op hun plaats. Niet alleen kijk ik met mildere ogen naar mezelf. Ik ben ook zachter van hem. Ik leerde mezelf kennen. Mijn man leerde mij opnieuw kennen. En samen leerden we stap voor stap elkaar opnieuw ontdekken. We zijn niet meer de twee jonge mensen die elkaar vierentwintig jaar geleden eeuwige trouw beloofden. Maar twee mensen die ondertussen weten dat liefde niet vanzelfsprekend is. Dat liefde niet betekent dat je altijd hetzelfde denkt. Dat liefde niet betekent dat je zwijgt om de vrede te bewaren. Liefde vraagt luisteren en praten. Liefde vraagt soms om samen te huilen. En ja… af en toe ook discussiëren en de deur iets te hard achter mij sluiten. Want echte liefde vraagt niet om perfectie. Ze vraagt twee mensen die, ondanks alles wat het leven op hun pad gooit, telkens opnieuw voor elkaar durven kiezen.

Vandaag voelt onze liefde sterker dan ooit. Na elke val hebben we elkaar opnieuw vastgenomen. Dat is wat voor ons eeuwige trouw echt betekent. Elkaar telkens opnieuw, terugvinden.

Vandaag stapte ik ver buiten mijn comfortzone. Van schrijven op een blanco blad waar ik me enigszins veilig kan verschuilen, naar mijn stem echt laten horen, letterlijk. Ik nam deel aan een podcast van ‘Het Huis van Anders’. En mijn lijf stond onder hoogspanning. Mijn innerlijk kind schreeuwde ongeduldig omdat het eindelijk gehoord mocht worden. Maya zat ondertussen goed zichtbaar met een megafoon in de hand alle mogelijke rampscenario’s zorgvuldig op te sommen. “Wat als je blokkeert?” “Wat als je raar overkomt?” “Wat als mensen je anders bekijken?” “Wat als je te veel bent of net niet genoeg?” En ik, ik stond daar ergens in een hoek, niet meer wetend naar wie ik moest luisteren.

De eerste opname voelde dan ook helemaal niet als mezelf. Het voelde als een braaf, keurig opgevoerd toneelstuk. Ik was vooral bezig met hoe ik moest klinken in plaats van gewoon te zijn wie ik ben. En dat was nu net niet wat ik wilde. Ik wilde mijn innerlijk vuur, mijn stem laten bestaan. Mijn verhaal, mijn beleving, mijn pad. Mijn anders zijn. Gelukkig voelde Coby, van het huis van anders, die de podcast begeleidde, dat feilloos aan. We hielden een korte pauze, even ademruimte voor mijn overprikkelde brein. En misschien nog belangrijker; ze paste zich aan mij aan en niet andersom. Ik hoefde mezelf niet uit te leggen.Niet te maskeren, niet te verantwoorden. Niet te verontschuldigen voor hoe mijn hoofd werkt. Het was gewoon oké. “Welkom in de wereld van neurodivergentie,” grapte ze met een kwinkslag.

Poging twee voelde anders. Nog steeds spannend, nog steeds verre van perfect. Maar eerlijker, vanuit mijn beleving. Meer vanuit wie ik echt ben. Gewoon ik en dat voelde goed. Nu kan ik enkel nog één ding, loslaten. En dat is nu net één van de moeilijkste dingen voor iemand die liefst alle touwtjes stevig in handen houdt. Want woensdag gaat het de wereld in en heb ik geen controle over hoe mensen luisteren. Hoe ze reageren, wat ze denken, wat ze begrijpen of net niet begrijpen. De podcast voelt voor mij als iets belangrijks. Het is niet gewoon “een gesprek opnemen”. Het voelt als een stukje uit de kast komen. Veel mensen in mijn nabije omgeving weten nog niet over mijn dubbele diagnose. Omdat ik geen juiste woorden vind. Omdat uitleg geven energie vraagt. Omdat kwetsbaar durven zijn moed vraagt. Omdat ik bang ben voor onbegrip of medelijden. En misschien ook omdat een deel van mij het zelf nog volop aan het verwerken is.

Maar via deze weg, de podcast voelt het veiliger. Mensen kunnen luisteren op hun tempo. Kunnen pauzeren, opnieuw beluisteren, nadenken en laten bezinken. Zonder dat ik tegenover hen moet zitten en mijn hoofd duizend gezichtsuitdrukkingen probeert te analyseren. Voor mij veiliger. En toch was vandaag voor mij groei. Omdat ik het deed met de voelbare angst in mijn lijf.  Met Maya haar afkeurende blik. Met alle twijfel in mijn brein. 

Niet perfect.

Wel echt.

Helemaal ik. 

“Heb je dat wel goed gedaan?”

“Straks loopt het helemaal fout.”

Ze kan uren doorgaan tot in de vroege uurtjes. Aan doorzettingsvermogen heeft ze zeker geen gebrek. Daarnaast beschikt Maya ook over een indrukwekkende uitgebreide alfabetisch gerangschikte collectie twijfels. Twijfels over keuzes. Over woorden die ik zei of woorden die ik misschien beter had gezegd. Over keuzes die gemaakt moeten worden of eindelijk gemaakt werden. Ze heeft best wel groene vingers en kan paniek zaaien op de meest onverwachte momenten. In de auto, onder de douche, tijdens een gezellig etentje of net wanneer ik eindelijk rustig met een kop koffie en boek in de zetel zit. Multitasken kan ze trouwens ook. Tegelijk piekeren, analyseren, overdenken. Maya is een meester in het bedenken van het ergste wat zou kunnen gebeuren. Samengevat, met Maya in je hoofd hoef je nooit meer te genieten van heerlijke rust in je hoofd en raak je nooit meer verveeld. Ze is een zeer actieve, pittige dame. Dus… wie wil? Ik heb deze ochtend mijn advertentie nog even nagelezen en misschien hoort Maya gewoon bij mij. Ze is zoals dat beeldje op de kast dat je al honderd keer wilde wegdoen, maar eigenlijk toch deel van het geheel is. Maar….. misschien moet ik nieuwe afspraken maken? Dat Maya nog wel af en toe haar mening mag laten horen, maar niet meer de eindregisseur van mijn verhaal mag zijn. Dat ze mij mag waarschuwen als ze denkt dat gevaar om de hoek loert, maar niet uit elke mug een olifant hoeft te boetseren. En dat ik haar gewoon mag aankijken, glimlachen en zeggen; “Dank je Maya, voor het advies. Ik heb je gehoord. Vandaag vertrouw ik op mijn kracht. Vandaag kies ik voor rust in mijn hoofd.” En eerlijk, Maya heeft ook een zacht kantje. Ze houdt van mij en wil me beschermen tegen alle pijn. Ze  wil dat ik voorzichtig ben met mezelf. Ze vindt het belangrijk dat ik luister naar mijn lichaam, dat dingen me raken omdat ze belangrijk voor me zijn. Dus….. ik heb beslist, het bordje ‘gratis mee te nemen’ laat ik nog even in de gang staan en de advertentie wordt niet openbaar gezet. Maya blijft.

Vijftien dagen. Ik weet exact hoeveel dagen er tussen twee gesprekken zitten.. Vijftien dagen is lang. Soms te lang. Dagen die ik niet altijd even makkelijk doorkom en waar ik tijdens ons gesprek bewust geen aandacht aan wilde schenken.  Het is een afspraak die ik maakte met Stijn. En ergens begrijp ik zijn standpunt wel. Maar tegelijk weet ik ook hoe groot de meerwaarde is van die gesprekken. Voor mij maken ze het verschil tussen mogen zwemmen en moeten spartelen. Ondertussen ben ik op een punt gekomen waarop ik mijn masker in de auto durf achterlaten. Ik stap binnen zoals ik ben. Het gesprek verloopt steeds minder geforceerd, minder berekend. Woorden komen vaker gewoon… zoals ze komen. Tijdens het praten denk ik minder na.

Maar daarna begint mijn hoofd. Dan denk ik na over wat ik gezegd heb. Maar ook over hoe iets gezegd werd. Hoe keek Charline toen ik dat vertelde? Klopte haar non-verbale reactie wel met haar woorden? Misschien vond ze dat ik te veel ratelde? Misschien denkt ze dat ik minder moet nadenken? Misschien vond ze me vermoeiend?  En dan sluipt er een nog grijzere gedachte binnen, wat als ze de Els zonder masker geen mooi persoon meer vindt? Mijn hoofd begint opnieuw gesprekken te ontleden en onder het vergrootglas te houden. Ik lijk een moordrechercheur op zoek naar het bewijsmateriaal in een rechtszaak.Ik analyseer terug meer. Ik wantrouw mensen terug sneller.

Ik vraag me af zou dit komen omdat ik gestopt ben met Wellbutrin? Wat als het stoppen van de medicatie me opnieuw wantrouwig maakt of me richting een nieuwe depressie duwt? Die gedachte alleen al maakt me bang. Want één ding weet ik zeker, ik wil me niet nog eens door een depressie moeten wurmen. Misschien is dat ook een reden waarom ik toch wil starten met de nieuwe medicatie. Ik verlang zo naar rust in mijn hoofd. Ik ben er zo nieuwsgierig naar.

Hoe voelt dat eigenlijk… stilte in je hoofd? Hoor ik het fluiten van vogels dan nog intenser?  Hoor ik het ruisen van de zee zachter en luider tegelijk?  Begrijp ik het fluisteren van de wind nog beter? Het lijkt me een heerlijke gedachte. Het voelt als een warm deken dat over mijn ziel wordt gelegd. Tot voor kort dacht ik dat iedereen zo leefde. Een eindeloze fanfare aan gedachten. Een kakofonie aan geluiden, dag en nacht. Zonder pauze. Maar wat als rust in mijn hoofd, net zoals mijn diagnose, uiteindelijk niet het langverwachte sprookje blijkt te zijn? Kan mijn hoofd nog wennen aan rust? Kan mijn lichaam dat dragen? En misschien nog de meest beangstigende vraag van allemaal; ben ik dan nog wel ik? Of begint daar opnieuw een zoektocht? 

Wie ben ik wanneer het eindelijk stil wordt vanbinnen?

Ik probeer te functioneren zoals het hoort. Zoals verwacht wordt. De maatschappij draait op een snel tempo, op prestaties, op zichtbaar succes. Er is zo weinig ruimte om te vertragen, om mijn tempo te mogen volgen. We moeten werken, plannen, doorgaan. Altijd bereikbaar, altijd beschikbaar. Sociale media, smartphone, mail, smartschool….overal en meteen te beantwoorden aub! Steeds een versnelling hoger. Het is een topsport. Maar mijn hoofd draait  al overuren voordat de zon de wereld kleurt en de dag begint. Geluiden, prikkels, verantwoordelijkheden, verwachtingen, ze stapelen zich op. Ik wil niet dat mijn diagnose een excuus wordt. Dus ik zet mijn masker op. Ik bewijs mezelf, compenseer en ga door. En dan is er mijn dochter. Alles in mij wil haar veiligheid, stabiliteit en rust geven. Ik wil niet dat ze zich ooit afvraagt of ze anders moet zijn om mijn liefde te verdienen.

Ik wil niet dat ze ooit dat stille, knagende gevoel leert kennen dat ik te vaak heb gevoeld en nu terug voel. Het gevoel dat je niet voldoet, niet goed genoeg bent zoals je bent.

Ik wil niet dat ze  elke dag een ander masker opzet om erbij te horen.  Niet dat ze zichzelf kleiner maakt en zich aanpast tot ze amper nog weet wie ze werkelijk is. 

Ik wil dat ze weet dat ze mag stralen in al haar kleuren, in haar luidheid en stilte, in haar chaos en haar rust . Dat ze nooit hoeft te twijfelen aan mijn liefde. De angst dat ze zichzelf niet graag ziet zit zo diep omdat ik weet hoe het voelt om jezelf niet graag te zien. Omdat ik weet hoe zwaar het is om altijd te denken dat je net iets harder moet werken om voldoende te zijn.

Het doet me soms pijn dat ik zelf nog zo vaak mijn masker opzet. Dat ik mezelf bewijs, compenseer en doorga. Dat mijn zelfwaarde afhankelijk is van hoe goed ik functioneer. Maar voor haar, bij haar wil ik die cirkel doorbreken. Ik wil dat ze me mag herinneren als een moeder die niet perfect is, maar echt.

Ik wil een moeder zijn die haar leert, je hoeft je niet te bewijzen. Je bent genoeg, altijd geweest. Maar hoe leer ik haar dat, als ik zelf nog worstel met mezelf en met de druk om te voldoen aan de verwachtingen van mijn omgeving? Te vaak lig ik wakker met zorgen, diepere vragen. Mijn verantwoordelijkheid voelt eindeloos groot. Zwaarder en groter misschien, omdat ik me zo bewust ben van mijn eigen innerlijke worsteling. Mijn diagnose maakt me niet minder mama, dat weet ik. Het maakt me misschien zelfs geduldiger, aandachtiger, gevoeliger. Maar het maakt me ook zo ontzettend moe. De metafoor van op de loopband te rennen is niet alleen vermoeiend, het is ook frustrerend. Omdat ik wíl groeien. Ik wíl vooruitkomen. Ik wil mijn geworstel om een late diagnose omzetten in een positief verhaal. Ik wil een inspiratiebron zijn voor andere vrouwen die worstelen. Ik verlang naar rust in mijn hoofd. Maar ik blijf ter plaatse rennen, kom geen meter vooruit. Maar misschien heeft mijn psycholoog gelijk, al rolde ik op het moment dat ze de woorden sprak vooral met mijn ogen, en is durven drukken op de stopknop moedig. Misschien is het moeilijk kunnen plaatsen van mijn diagnose geen  onwil, geen zwakte, maar een proces dat ik moet doorvoelen. Een verschuiving op mijn levenspad, van een constant overleven naar begrijpen en  accepteren.

Ik sta nog op die loopband, maar Charline je hebt gelijk, ik moet niet blijven rennen. Ik wil in de eerste plaats voor mezelf, maar ook voor mijn dochter de stopknop indrukken. Haar laten zien dat anders zijn, niet minder is. En dat is wat ik uit ons gesprek van vandaag meeneem. En tot dit inzicht komen voelt eindelijk als een stap vooruit.